Backstage24.gr
Υγεία & Ομορφιά

H διατροφή στη σκλήρυνση κατά πλάκας: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε

Η Πολλαπλή Σκλήρυνση ή Σκλήρυνση Κατά Πλάκας (ΣΚΠ) είναι μια αυτοάνοση νευρολογική νόσος.

Παρά την παλαιά αντίληψη, τα τελευταία χρόνια ολοένα και συχνότερα οι διατροφικοί παράγοντες ερευνώνται και συσχετίζονται τόσο με την αιτιολογία, όσο και με την αντιμετώπιση της ΣΚΠ.

Η διερεύνηση της υπόθεσης της εμπλοκής του ρόλου της διατροφής στη ΣΚΠ ξεκίνησε από τη Νορβηγία, όταν μια μελέτη στη χώρα αυτή αποκάλυψε ότι οι έντονες αποκλίσεις στη συχνότητα εμφάνισης της ΣΚΠ, μεταξύ αγροτικών και παράκτιων περιοχών, δεν μπορούσαν να εξηγηθούν απλά και μόνο από το γεωγραφικό πλάτος. Οι μεγαλύτερες σε ποσοστά επίπτωσης αγροτικές περιοχές, στο εσωτερικό της Νορβηγίας, παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα κατανάλωσης ζωικού λίπους, κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων, σε σύγκριση με τις παράκτιες περιοχές, όπου η διατροφή ήταν πλούσια σε ψάρι και θαλασσινές τροφές.

Η βιταμίνη D διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην ομοιόσταση του φωσφόρου και του ασβεστίου, αλλά και στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυξανόμενες αποδείξεις υπογραμμίζουν τον ρόλο της βιταμίνης D ως κρίσιμου περιβαλλοντικού παράγοντα στην επίπτωση των αυτοάνοσων ασθενειών, άρα και της ΣΚΠ. Τα χαμηλά επίπεδα της βιταμίνης D εμπλέκονται στην αιτιολογία διάφορων αυτοάνοσων ασθενειών, όπως είναι η ΣΚΠ, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο ινσουλίνοεξαρτώμενος διαβήτης και η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου.

Η μαγική βιταμίνη D

Στα αυτοάνοσα νοσήματα, κυρίως τα Τ κύτταρα επιτίθενται στους διάφορους ιστούς. Η βιταμίνη D ρυθμίζει τη διαφοροποίηση και τη δραστηριότητα των Τ κυττάρων, είτε άμεσα είτε έμμεσα. Τα ερευνητικά στοιχεία προτείνουν ότι το καθαρό αποτέλεσμα για το ανοσοποιητικό σύστημα που αναπτύσσεται σε ένα περιβάλλον όπου η βιταμίνη D είναι περιορισμένη είναι η ανώμαλη έκφραση των Τ κύτταρων. Αντίθετα, η προσθήκη της 1,25 διυδροξυβιταμίνης D3 οδηγεί σε αριθμητικά λιγότερα και λιγότερο ενεργά Th1 κύτταρα και ταυτόχρονα οδηγεί στη μεγέθυνση Th2 κυττάρων. Με τον τρόπο αυτόν, η 1,25 διυδροξυβιταμίνη D3 ρυθμίζει την ομαλή έκφραση των Τ κύτταρον και επομένως συμβάλλει στην εύρυθμη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Τέλος, η 1,25 διυδροξυβιταμίνη D3 έχει αποδειχθεί in vitro ότι μειώνει την παραγωγή ή την έκφραση της IL-2 και της ιντερφερόνης-γ (ΙFN-γ) στα CD4+ Τ κύτταρα. Αυτές οι κυτοκίνες συνδέονται με την πρόοδο της ΣΚΠ.

Πρόσφατα, μια μεγάλη πληθυσμιακή μελέτη προσδιόρισε ότι η πρόσληψη της βιταμίνης D ήταν αντιστρόφως συσχετισμένη με την επίπτωση της ΣΚΠ. Ο Munger και οι συνεργάτες του εξέτασαν την πρόσληψη βιταμίνης D σε περισσότερες από 187.000 γυναίκες σε διάστημα 20 ετών. Συνολικά, ο κίνδυνος της ΣΚΠ ήταν 40% χαμηλότερος στις γυναίκες με υψηλότερη πρόσληψη βιταμίνης D.

Ο ρόλος των ελεύθερων ριζών και το αυξημένο οξειδωτικό στρες

Διάφορες έρευνες έχουν επιβεβαιώσει υπερπαραγωγή ελευθέρων ριζών και αυξημένο οξειδωτικό στρες στους πάσχοντες από ΣΚΠ. Σε μελέτες που έχουν γίνει σε πειραματόζωα, η υπεροξείδωση των λιπιδίων και τα βαρέα μέταλλα, π.χ. ο υδράργυρος, ο μόλυβδος, το κάδμιο και το αλουμίνιο, οδηγούν σε αντικατάσταση φυσιολογικών στοιχείων της μυελίνης, με αποτέλεσμα την απελευθέρωση ελεύθερων ριζών, οι οποίες με τη σειρά τους καταστρέφουν το έλυτρο της μυελίνης. Το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει ως «ξένη» τη μυελίνη, όπως έχει τροποποιηθεί από τα βαρέα μέταλλα, με συνέπεια την περαιτέρω αυτοκαταστροφή του ελύτρου.

Τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά

Η σωστή διατροφή, σε κάθε περίπτωση, μπορεί να αποτελέσει για τον πάσχοντα έναν πολύτιμο σύμμαχο, σε συνδυασμό με τη φαρμακευτική αγωγή, στην καθημερινή μάχη για τη διατήρηση της φυσικής και πνευματικής υγείας του σε όσο το δυνατόν καλύτερη κατάσταση. Τα θρεπτικά συστατικά που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση της ΣΚΠ είναι τα ακόλουθα: Τα ω-3 λιπαρά οξέα, το λινολεϊκό οξύ (18:2, ω-6), τα μονοακόρεστα λιπαρά οξέα (ελαικό οξύ), οι βιταμίνες D, Β12, Ε, και C, το β- καροτένιο και το σελήνιο. Οι δίαιτες με ολοκληρωμένα γεύματα, που περιλαμβάνουν ιχθυέλαια και βιταμίνη D μπορεί να αντιπροσωπεύουν την πρακτική λύση για την πρόληψη, αλλά και την αντιμετώπιση της ΣΚΠ. Παράλληλα, πέρα από την πιθανή πρακτική σχέση τους με τη νόσο, αποδεδειγμένα συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου προσβολής από άλλες χρόνιες εκφυλιστικές ασθένειες, όπως είναι ο σακχαρώδης διαβήτης, τα καρδιαγγειακά νοσήματα κ.λπ.

Ο ρόλος των αντιοξειδωτικών

Σημαντική επίσης είναι και η πρόσληψη αντιοξειδωτικών ουσιών. Θα πρέπει να αποφεύγονται πιθανά τροφικά αλλεργιογόνα, δηλαδή συστατικά που περιλαμβάνονται σε κοινά τρόφιμα και θα μπορούσαν να προκαλούν υπερευαισθησία. Ακόμα, θα πρέπει να αποφεύγονται η λευκή σοκολάτα, τα τυποποιημένα φαγητά, η μεγάλη κατανάλωση καφέ και το πολύ αλάτι. Το αλκοόλ, ενώ σε μικρή ποσότητα ενισχύει την καρδιαγγειακή λειτουργία, σε μεγάλη πρόσληψη συνδέεται με αυξημένη θνησιμότητα από ηπατικές νόσους. Παρεμποδίζει την απορρόφηση των μονο- και πολυακόρεστων λιπαρών οξέων και αυξάνει το επίπεδο των κορεσμένων λιπαρών οξέων στο αίμα.

Επίσης, θα πρέπει να μειώνεται στο ελάχιστο η κατανάλωση κορεσμένου λίπους. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ποσοστό 95% των ασθενών που ακολούθησαν μία διατροφή χαμηλή σε κορεσμένο λίπος παρέμεινε με μέτρια αναπηρία για διάστημα μέχρι 30 έτη και οι περισσότεροι από αυτούς εμφάνισαν μείωση στη συχνότητα των ώσεων. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι ο ρόλος της διατροφής είναι σημαντικός στην καθυστέρηση της προόδου της νόσου, χωρίς βέβαια να ασκεί απόλυτα θεραπευτική επίδραση. Ωστόσο, όλες οι μέχρι στιγμής προτεινόμενες θεραπευτικές στρατηγικές στοχεύουν στην ύφεση των συμπτωμάτων και στην καθυστέρηση της εξέλιξης της νόσου. Ακριβώς αυτός, όμως, είναι και ο στόχος της διατροφής, ο οποίος φαίνεται ότι εκπληρώνεται σε έναν σημαντικό βαθμό.

Στόχοι του καθημερινού διαιτολογίου:

  • Διατήρηση επιθυμητού σωματικού βάρους.
  • Διατροφική ισορροπία. Επαρκής πρόσληψη όλων των θρεπτικών συστατικών, όπως υδατανθράκων, πρωτεϊνών, λιπαρών, μετάλλων, ανόργανων αλάτων, βιταμινών και νερού.
  • Διατροφική αντιμετώπιση συμπτωμάτων όπως η δυσφαγία, η υπερβολική εφίδρωση, η ακράτεια ούρων, η διάρροια και η δυσκοιλιότητα.
  • Εξισορρόπηση των λειτουργικών δυσχερειών του πάσχοντος.
  • Επίτευξη ισοζυγίου μεταξύ αποβολής και λήψης υγρών.
  • Εντοπισμός πιθανών περιορισμών και αλληλεπιδράσεων μεταξύ φαρμακευτικής και διαιτητικής αγωγής.
  • Η διατροφική φροντίδα θα πρέπει να είναι σε συμφωνία με τις ευρύτερες ατομικές ιδιαιτερότητες του κάθε πάσχοντα.

 Διατροφικές συστάσεις για τους ασθενείς με ΣΚΠ:

α) Μειωμένη κατανάλωση κόκκινου κρέατος και αποφυγή κατανάλωσης κορεσμένων λιπαρών: ζωικού λίπους, λίπους γάλακτος, μαργαρίνης, βουτύρου, αλλαντικών κ.λπ.

β) Κατανάλωση ψαριού και θαλασσινών τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα.

γ) Αποφυγή γαλακτοκομικών προϊόντων, ιδιαίτερα αυτών που δεν έχουν υποστεί μέθοδο κατεργασίας UHT.

δ) Εξατομικευμένη καταγραφή τροφών που είναι υποψήφιες για την εμφάνιση τροφικής υπερευαισθησίας ή αλλεργιών.

ε) Κατανάλωση τροφίμων υψηλής θρεπτικής αξίας.

στ) Διακοπή junk food, γρήγορου φαγητού, τροφών πλούσιων σε «κενές» θερμίδες.

ζ) Χρήση κατά βάση ελαιολάδου για την κάλυψη των αναγκών σε λίπος.

η) Συμπληρωματική λήψη σκευασμάτων ιχθυελαίου (π.χ. μουρουνέλαιο), το οποίο παρέχει ω-3 λιπαρά οξέα και βιταμίνη D.

Η σωστή διατροφή, σε κάθε περίπτωση, λειτουργεί συμπληρωματικά και, όπως φαίνεται, μπορεί να καθυστερεί την πορεία και την εξέλιξη της νόσου. Συμβάλλει αποτελεσματικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του πάσχοντος και αυτό μπορεί να σημαίνει πολλαπλά οφέλη, τόσο για τον ίδιο όσο και για τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς του. Συμπερασματικά, δεν συστήνεται τίποτα περισσότερο από τους ασθενείς με ΣΚΠ από το να τρώνε σωστά, περιεκτικά και επιλεκτικά, όπως άλλωστε ακριβώς θα έπρεπε να πράττουν και ως υγιείς που επιθυμούν να προστατεύσουν την υγεία τους από διάφορα χρόνια νοσήματα με αποδεδειγμένη σχέση με τη διατροφή, όπως είναι ο καρκίνος και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Αυτά και άλλα πολλά τα διαβάζουμε στο «Λόγω Διατροφής», που κυκλοφορεί κάθε μήνα με την εφημερίδα «Παρασκήνιο» με την υπογραφή του κλινικού Διαιτολόγου Δημήτρη Γρηγοράκη

Related posts

Επτά μύθοι για το αλάτι

supervisor

Πως μπορούμε να καθυστερήσουμε τη γήρανση

supervisor

Ο… φόβος της υπνικής παράλυσης! – Τι πρέπει να προσέχετε

Αναστάσης Δαφνής

Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό. ΝΑΙ Περισσότερα

Πολιτική Απορρήτου